แม้คุณจะศึกษามาอย่างรอบคอบ แต่ตลาดคริปโทเคอร์เรนซียังคงเต็มไปด้วย “หลุมพราง” ที่ซ่อนอยู่ทั้งในพฤติกรรมของผู้เล่นและข้อมูลรอบตัว บทความนี้จะพาคุณรู้จัก 5 กับดักสำคัญ ที่อาจทำให้เงินหายไปโดยไม่ทันตั้งตัว พร้อมแนวทางเลี่ยงความผิดพลาดก่อนจะสายเกินแก้
1. กับดัก FOMO – กลัวพลาดจนเสียเงิน
FOMO หรือ Fear of Missing Out ในวงการคริปโทฯ คือปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาที่ทำให้นักลงทุนโดยเฉพาะมือใหม่กลัวว่าตนเองจะพลาดโอกาสทอง ในขณะที่ผู้อื่นได้รับผลตอบแทนที่ดี ไม่ว่าจะเห็นจากเพื่อน ครอบครัว หรืออินฟลูเอนเซอร์ ทำให้เกิดความรู้สึกอยากตามบ้าง นำไปสู่การตัดสินใจลงทุนที่หุนหันพลันแล่นโดยขาดการวิเคราะห์และวิจารณญาณ
ผลที่ตามมาคือการซื้อขายถี่เกินไป (overtrading) เสียค่าธรรมเนียมบ่อย พอร์ตยิ่งผันผวน บางครั้งก็มั่นใจเกินเหตุ ลงทุนเสี่ยงจัดเพราะอยากได้กำไรเร็ว ยิ่งถ้าข้อมูลที่รับมาผิดหรือไม่ครบ ก็มีโอกาสตกเป็นเหยื่อโปรเจกต์ลวงโลกได้ง่าย
2. กับดักเลเวอเรจเกินตัว – เสี่ยงรวยไวแต่พังเร็ว
อีกกับดักที่โหดไม่แพ้ FOMO คือ “เลเวอเรจเกินตัว” โดยเฉพาะในตลาดอนุพันธ์คริปโทฯ ที่มักเสนออัตราทด (leverage) เป็นร้อยเท่า ฟังดูดึงดูดเพราะทำให้กำไรโตเร็ว แต่ก็ขยายความเสี่ยงแบบทวีคูณ
ข้อมูลจาก BIS ระบุว่า แค่ใช้เลเวอเรจเกิน 10 เท่า ความผันผวนของราคาก็แรงขึ้นชัดเจน และถ้าบ้าพลังถึง 50 เท่า แค่ราคาขยับนิดเดียวก็มีสิทธิ์ถูกบังคับปิดสถานะ (liquidation) เงินหายวับในพริบตา
ตัวอย่างคลาสสิกคือ “Black Swan” ของบิตคอยน์ในพฤษภาคม 2021 ที่มูลค่าสัญญากว่า 4 พันล้านดอลลาร์ถูกล้างพอร์ตในวันเดียว ทำให้ตลาดเทขายกันเป็นน้ำตก เกิดแรงกระเพื่อมเป็นลูกโซ่ (cascading liquidation) จนบรรยากาศตื่นตระหนกไปทั่ว
3. กับดักการันตีผลตอบแทน – ข้อเสนอที่ดีเกินจริง มักไม่จริง
หนึ่งในกลโกงยอดฮิตของตลาดคริปโทฯ คือข้อเสนอ “การันตีผลตอบแทน” เสี่ยงน้อยหรือแทบไม่มี แต่ให้กำไรสูงลิบในเวลาสั้น ๆ ฟังดูน่าสนใจ แต่บ่อยครั้งนี่คือหน้าตาของ Ponzi Schemes และ High-Yield Investment Programs (HYIP)
กลโกงเหล่านี้มักใช้แผนการตลาดหลายชั้น (multi-level marketing) ดึงคนใหม่เข้ามา แล้วเอาเงินของรายหลังไปจ่ายให้รายก่อน เพื่อสร้างภาพว่ามีกำไรจริง ทั้งที่เบื้องหลังไม่มีธุรกิจอะไรเลย
ข้อมูลจากบริษัท Chainalysis เปิดเผยเมื่อเดือน ก.พ.ว่า ในปี 2024 รายได้จากการฉ้อโกงคริปโทฯ อาจแตะ 1.24 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยหนึ่งในกลลวงที่เติบโตเร็วคือ “pig butchering” การสร้างความสัมพันธ์หลอกลวงให้เหยื่อเชื่อ ก่อนล่อให้โอนเงินไปลงทุนโครงการปลอม รายได้จากวิธีนี้เพิ่มขึ้นเกือบ 40% จากปีก่อน
แม้บางกรณีจะกู้คืนเงินได้ แต่ส่วนใหญ่โอกาสต่ำมาก สิ่งที่ดีที่สุดคืออย่าให้ตัวเองตกหลุมพรางตั้งแต่แรก ข้อเสนอที่ดูดีเกินจริง ให้คิดไว้ก่อนว่า “ไม่น่าจริง”
4. กับดักลงทุนตามข่าวลือ – เมื่อกระแสพาไปสู่ดอย
ตลาดคริปโทฯ ผันผวนอยู่แล้ว แถมราคายังไม่ได้ขึ้นลงตามปัจจัยพื้นฐานที่ชัดเจนเสมอไป ส่วนใหญ่ขับเคลื่อนด้วยความรู้สึกของคนและการเก็งกำไร นี่แหละที่ทำให้ “ข่าวลือ” กลายเป็นกับดักชั้นดีสำหรับนักลงทุนมือใหม่
หนึ่งในกลโกงยอดฮิตคือ “Pump and Dump” พวกมิจฉาชีพจะสร้างกระแสปลอม ๆ บนโซเชียล ไม่ว่าจะเป็นโพสต์ ข่าวลือ หรือแม้แต่แชทกลุ่ม เพื่อทำให้เหรียญบางตัว โดยเฉพาะ Alt-coins ดูน่าสนใจ ราคาก็จะพุ่งแรงเพราะคนแห่ซื้อ แต่พอราคาขึ้นถึงจุดที่ต้องการ กลุ่มที่ปั่นก็เทขายทิ้งทันที ราคาดิ่งลงเป็นน้ำตก ทิ้งให้นักลงทุนที่ซื้อตามข่าวลือนั่งเจ็บอยู่บนดอย
งานวิจัยชี้ว่า ถ้าเหรียญใดมีค่า “engagement coefficient” หรือระดับการมีส่วนร่วมบนโซเชียลสูงผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณปั่นราคา โดยมักเกิดจากบอทหรือบัญชีอัตโนมัติที่สร้างกระแสปลอม ผลลัพธ์คือเหรียญเหล่านี้มักให้ผลตอบแทนต่ำในอนาคต
5. กับดักอินฟลูเอนเซอร์ปั่นราคา – เมื่อคนดังพาคุณขึ้นดอย
โซเชียลมีเดียเป็นเครื่องมือปั่นราคาชั้นดี โดยเฉพาะรูปแบบ “ปั่นแล้วทิ้ง” (pump-and-dump) ที่นัดแนะกันใน Telegram หรือ Discord ส่วน Twitter (X) เอาไว้สร้างกระแส งานวิจัยพบว่า 56% ของบัญชี Twitter (X) ที่โพสต์ลิงก์เชิญเข้ากลุ่มปั่นราคาเป็นบอท และ 93% ของลิงก์พาไปยังช่อง Telegram สำหรับปั่นราคา
วิธีการคลาสสิกคือ ปล่อยข่าวลือ ข้อมูลเท็จ หรือโชว์กราฟและกลยุทธ์ซื้อขายให้ดูน่าเชื่อถือ พอคนเชื่อก็แห่ซื้อ ทั้งที่พวกเขาซื้อไว้ก่อนแล้ว เมื่อมีคนตามมากพอก็เทขายทันที
สถิติชี้ว่า หลังปั่นราคาเหรียญมักร่วงแรงเฉลี่ย 41% ใน Discord และ 38% ใน Telegram ภายใน 48 ชั่วโมง แม้ปัจจุบันตลาดคริปโทฯ จะถูกกำกับมากขึ้น แต่แผนแบบนี้ยังแอบแฝงอยู่เสมอ ทางรอดคืออย่าเชื่อทุกอย่างที่เห็นบนโซเชียล ต้อง Do Your Own Research ศึกษาข้อมูลด้วยตัวเองก่อนตัดสินใจลงทุน
ตลาดคริปโทเคอร์เรนซีไม่ใช่เพียงเรื่องการเลือกสินทรัพย์ดิจิทัล แต่เป็นสนามที่เต็มไปด้วย “กลยุทธ์” และ “จิตวิทยา” ที่มีผลต่อการตัดสินใจของนักลงทุน การตระหนักรู้และป้องกันตัวจากทั้ง 5 กับดักนี้คือกุญแจสำคัญที่ช่วยให้นักลงทุนยืนหยัดในตลาดได้อย่างยั่งยืน
Reference : dau.url.edu papers.ssrn ey.com/en_us ey.com/content shs-conferences reuters.com Purehost.bath Pmc.ncbi arxiv.org bfi.uchicago.edu arxiv.org
*คำเตือน: คริปโทเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัลมีความเสี่ยงสูง ท่านอาจสูญเสียเงินลงทุนได้ทั้งจำนวน โปรดศึกษาและลงทุนให้เหมาะสมกับระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
